Một đề tài "khó nuốt" được nhào nặn thành nghệ thuật giải trí

Tài chính, ngân hàng, trái phiếu thế chấp, hay hoán đổi nợ xấu – những cụm từ khô khan tưởng chừng như chỉ dành cho các chuyên gia mặc vest trên phố Wall đã được đạo diễn Adam McKay biến thành một "bữa tiệc" điện ảnh đầy trào phúng, chua xót và không kém phần điên rồ trong The Big Short (Tựa Việt: Đại Suy Thoái - 2015). Không đơn thuần là một bài học lịch sử về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, bộ phim còn là một bức tranh biếm họa xuất sắc về lòng tham vô đáy và sự thối nát của một hệ thống ngỡ như hoàn hảo nhất thế giới. Hãy cùng nhìn lại kiệt tác giành giải Oscar này để hiểu vì sao, dù đã nhiều năm trôi qua, The Big Short vẫn giữ nguyên giá trị răn đe và sức hút mãnh liệt đối với khán giả đại chúng. Hãy cùng Rút Tiền Sunwin tìm hiểu qua bài viết sau. Một đề tài "khó nuốt" được nhào nặn thành nghệ thuật giải trí Điều rào cản lớn nhất khi làm một bộ phim về tài chính là hệ thống thuật ngữ chuyên ngành dày đặc. Làm sao để giải thích "Subprime mortgage" (Vay thế chấp dưới chuẩn) hay "CDO" (Nghĩa vụ nợ có thế chấp) cho một khán giả bình thường đang ăn bắp rang bơ tại rạp? Adam McKay đã có một nước đi thiên tài: Phá vỡ bức tường thứ tư (4th wall breaks). Thay vì để các nhân vật cãi nhau bằng những con số buồn tẻ trong phòng họp, đạo diễn mời hẳn minh tinh Margot Robbie vừa tắm bồn sủi bọt ngập ngụa champagne vừa giải thích về trái phiếu. Ông nhờ cố đầu bếp huyền thoại Anthony Bourdain dùng một nồi súp hải sản hầm chắp vá để mô tả cách các ngân hàng gom nợ xấu bán cho nhà đầu tư. Hay Selena Gomez ngồi chơi bài blackjack tại sòng bạc để minh họa cho hiệu ứng domino của nền kinh tế. Bằng thủ pháp này, The Big Short không hề hạ thấp trí tuệ của người xem, ngược lại, nó kéo khán giả vào thế giới của phim một cách vô cùng duyên dáng, hài hước và dễ hiểu.

Câu chuyện về những kẻ "điên" dám cược lại cả thế giới

Được chuyển thể từ cuốn sách phi hư cấu cùng tên của Michael Lewis, bộ phim theo chân ba tuyến nhân vật hoàn toàn riêng biệt. Điểm chung duy nhất của họ là: Họ đã nhìn thấy lỗ hổng khổng lồ của thị trường bất động sản Mỹ trước tất cả mọi người, và họ quyết định "bán khống" (short) nền kinh tế. Đầu tiên là Michael Burry (Christian Bale) – một vị quản lý quỹ đầu tư lập dị, thích nghe nhạc heavy metal, đi chân đất tại văn phòng và có con mắt thủy tinh. Anh là người đầu tiên phát hiện ra bong bóng vỡ và đánh cược hàng tỷ đô la tiền của nhà đầu tư vào sự sụp đổ đó. Tuyến thứ hai xoay quanh Jared Vennett (Ryan Gosling) – một tay môi giới bóng bẩy, thực dụng của Deutsche Bank và Mark Baum (Steve Carell) – một nhà quản lý quỹ luôn mang trong mình sự phẫn nộ thường trực với hệ thống đạo đức giả của giới tài chính. Tuyến cuối cùng là hai nhà đầu tư trẻ tuổi Charlie Geller và Jamie Shipley, được sự dẫn dắt của một cựu binh phố Wall đã rửa tay gác kiếm - Ben Rickert (Brad Pitt). Ba nhóm người này không hề làm việc cùng nhau. Họ hành động độc lập, phải đối mặt với sự chế nhạo của giới chuyên môn, sự sụt giảm tài sản tạm thời và những áp lực tâm lý khủng khiếp trước khi thị trường thực sự sụp đổ. Mạch phim song song được đan cài khéo léo, giữ cho nhịp độ luôn căng thẳng như một bộ phim kinh dị sinh tồn, nơi "quái vật" chính là lòng tham của con người.

Diễn xuất đỉnh cao: Bi kịch khoác áo hài kịch

Dàn diễn viên toàn sao hạng A của The Big Short đã mang đến những màn trình diễn để đời, khắc họa rõ nét từng mảng màu của bức tranh tài chính.

• Christian Bale xuất sắc trong việc lột tả sự cô độc của một thiên tài. Michael Burry của Bale không phải là một kẻ hám tiền, anh ta chỉ đơn thuần là người tôn trọng những con số và sự thật. Sự bất lực của Burry khi cố gắng cảnh báo các nhà đầu tư nhưng chỉ nhận lại sự chửi bới được Bale thể hiện qua từng cái chớp mắt và nhịp gõ trống giật cục.
• Steve Carell mới thực sự là trái tim và linh hồn của bộ phim. Mark Baum là tiếng nói lương tri duy nhất. Dưới vẻ ngoài nóng nảy, hay la hét là một nỗi đau sâu thẳm về sự mất mát cá nhân và sự ghê tởm tột độ khi nhận ra mức độ gian dối của hệ thống ngân hàng. Phân cảnh anh tranh luận với một tay môi giới bất động sản vô đạo đức, hay khoảnh khắc do dự khi bấm nút chốt lời cuối phim, là những thước phim đầy sức nặng.
• Ryan Gosling cực kỳ duyên dáng trong vai người dẫn chuyện kiêm kẻ trục lợi Jared Vennett, mang đến tiếng cười chua chát. Trong khi đó, Brad Pitt dù xuất hiện ít nhưng để lại câu thoại đắt giá nhất phim khi nhắc nhở hai chàng trai trẻ đang ăn mừng vì thắng cược: "Đừng nhảy múa. Nếu chúng ta đúng, người dân sẽ mất nhà cửa, mất việc làm, mất tiền lương hưu... Đừng bao giờ nhảy múa."

Phong cách dựng phim: Hỗn loạn nhưng có chủ đích

Nếu bạn từng xem các phim hài trước đây của Adam McKay như Anchorman hay Step Brothers, bạn sẽ bất ngờ trước phong cách của The Big Short. Phim sử dụng kỹ thuật quay cầm tay (handheld camera), những cú zoom bất thình lình kiểu phim tài liệu và cách cắt dựng (editing) chớp nhoáng. McKay liên tục chèn vào những đoạn phim tài liệu ngắn về văn hóa đại chúng thời bấy giờ: video âm nhạc, bản tin thời sự, hình ảnh người dân mua sắm điên cuồng... Nhịp điệu dồn dập, đôi khi chói tai này không hề làm hỏng bộ phim. Trái lại, nó phản ánh chính xác sự hỗn loạn, phù phiếm và tốc độ chóng mặt của Phố Wall những năm 2005-2008 – một xã hội đang nhảy múa trên bờ vực thẳm mà không hề hay biết. Chẳng trách bộ phim đã giành giải Oscar cho hạng mục Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất và nhận đề cử cho Dựng phim xuất sắc nhất. Link:  Tải Sunwin

Thông điệp cay đắng: Khi chiến thắng không mang lại niềm vui

Điều làm nên sự vĩ đại của The Big Short là cảm giác trống rỗng mà nó để lại vào phút cuối. Ở hầu hết các bộ phim cướp bóc hay đấu trí, khán giả sẽ vỡ òa khi nhân vật chính chiến thắng. Nhưng ở đây, chiến thắng của Michael Burry, Mark Baum hay Jared Vennett lại đi kèm với thảm họa của hàng triệu người dân lao động vô tội. Bộ phim tát một cú đau điếng vào hệ thống tư bản khi phơi bày một sự thật tàn nhẫn: Những kẻ tạo ra khủng hoảng – các ngân hàng lớn, các tổ chức đánh giá tín dụng (S&P, Moody's), chính phủ – không những không phải chịu trách nhiệm, không ai phải vào tù (ngoại trừ một nhân viên cấp thấp), mà họ còn được cứu trợ bằng chính tiền thuế của người dân. Sự thật ấy được lột tả một cách trần trụi, biến tiếng cười ở nửa đầu phim thành một tiếng thở dài phẫn uất ở nửa sau.

Tổng kết

The Big Short không đơn thuần là một bộ phim để giải trí vào dịp cuối tuần; nó là một hồi chuông cảnh tỉnh, một tác phẩm nghệ thuật buộc bạn phải tư duy và nhìn nhận lại thế giới xung quanh mình. Bằng sự kết hợp hoàn hảo giữa kịch bản thông minh, cách kể chuyện đột phá và diễn xuất tuyệt vời, phim biến một đề tài tưởng như khô khan thành một trong những tác phẩm điện ảnh xuất sắc nhất thập kỷ 2010. Dù bạn có phải là người yêu thích tài chính hay không, đây vẫn là một bộ phim "must-watch" (phải xem) để hiểu rằng: đôi khi, những kẻ điên rồ nhất lại là những người tỉnh táo nhất trong một thế giới đang mù quáng vì lòng tham.